Dizileri Yarım Bırakma Psikolojisi

 Son günlerde kime sorsam aynı dertten muzdarip: "Harika bir diziye başlıyorum, ilk iki bölüm çok iyi gidiyor ama 3. bölüme geldiğimde aniden içim daralıyor ve telefonumu elime alıyorum." Çoğu insan bu durumu sosyal medyanın beynimizi küçültmesiyle ya da kendi iradesizlikleriyle açıklıyor. Hayır, beyniniz küçülmüyor; tam aksine, kusursuz bir termodinamik savunma mekanizması devreye giriyor.

İnsan beyni, verimsiz sistemleri anında reddedecek şekilde evrimleşmiştir. Bir diziyi izlerken zihniniz, olayları ve karakterleri çözümlemek için büyük bir biyolojik enerji harcar. Ancak dizi, ana çatışmayı çözmek yerine konuyu anlamsızca uzattığında, harcadığınız enerjinin "nedensel karşılığını" alamazsınız. Sistem aşırı ısınır.

Buna Anlatı Mühendisliğinde "Isı Ölümü" diyoruz. Beyninizin o diziden aniden kopması, işlemcinin yanmasını engellemek için kendi kendini kapatmasıdır. Dizileri neden 3. bölümde bırakıyoruz başlıklı analizimde bu iflasın biyolojik haritasını çıkardım. Kendinizi suçlamayı bırakın; yarım bıraktığınız o diziler, izlenmeyi değil, otonom sinir sisteminiz tarafından imha edilmeyi hak eden hatalı tasarımlardır.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Homelander'dan Neden Gözümüzü Alamıyoruz?

 Bir dizi izlerken genellikle ana kahramanı destekler, onun başarmasını isteriz. Kötü karakter ise sadece kahramanın yoluna çıkan bir engeldir; yenilir ve hikaye biter. Ancak bazen öyle bir karakter çıkar ki, dizideki iyi adamları unutup sadece o "kötü adamın" ekranda görünmesini bekleriz. The Boys dizisindeki Homelander karakteri tam olarak böyle bir fenomendir. Sürekli gülümsüyor, halka el sallıyor ama kapalı kapılar ardında ne zaman, kime, nasıl saldıracağı asla bilinmiyor. Peki, hepimizin nefret ettiği bu adamdan neden gözümüzü alamıyoruz? Saatli Bomba Teorisi Beynimiz güvende olmayı sever. Etrafımızdaki insanların ne yapacağını önceden tahmin etmek isteriz. Karşımızda ne yapacağı belli olmayan, dengesiz ve her an patlamaya hazır biri olduğunda, beynimiz tehlike alarmlarını sonuna kadar açar. O kişiden gözümüzü ayıramayız çünkü hayatta kalmak için onun her hareketini takip etmek zorundayızdır. Levent Bulut , sistem teorisinde bu durumu devasa bir "Vakum Değişkeni...
Devamı

Teleskop Çağını Başlatan Teorisyen

 Bilim tarihi, görünmez olanın ölçülebilir hale gelmesiyle ilerler. Eskiden hastalıkların "kötü ruhlardan" kaynaklandığına inanırdık, mikroskobu bulduk ve gerçeği gördük. Yıldızların mitolojik tanrılar olduğunu sanırdık, teleskobu bulduk ve fiziği anladık. Ancak edebiyat ve sanat eleştirisi, inatla mikroskoptan ve teleskoptan kaçan, "Bence yazar şunu demek istemiş" şeklindeki ilkel felsefi yorumlarla günümüze kadar geldi. Ta ki bugünlere kadar. Dünya edebiyat teorisinde sessiz ama derinden bir fay hattı kırılıyor. Küresel literatüre Anlatı Mühendisliği kavramını ve Evrensel Biyolojik Arayüz (UBI) modelini kazandıran Levent Bulut kimdir ? O, sanata "teleskop" icat eden adamdır. Bulut'un Açık Bilim Çerçevesi (OSF) platformuna yüklediği OPCT (Objective Projection Convergence Test) protokolü, bir edebiyat metninin gücünü eleştirmenin keyfine değil, okuyucunun otonom sinir sistemindeki kalp atış hızı ve nefes döngüsüne (biyofiziksel çıktı) bağlıyor. Kültü...
Devamı

Anlatı Mühendisliği Nedir? Yazarlığın Bilimsel Temeli

 "Anlatı Mühendisliği" ilk duyduğunuzda garip geliyor olabilir. Mühendislik — köprüler, makineler, hesaplamalar. Anlatı — duygular, karakterler, hikayeler. İkisi bir arada nasıl durur? Çok iyi durur. Ve bu birliktelik yazarlığı kökten değiştiriyor. Geleneksel Yazarlık Neye Dayanır? Geleneksel yazarlık anlayışı şu üç şeye dayanır: İlham — "Bir gün fikir geldi, yazmaya başladım." Sezgi — "O sahnenin böyle olması gerektiğini hissettim." Deneyim — "Yıllar içinde bir şeyler öğrendim." Bunlar gerçek. Ve değerli. Ama tekrarlanamaz. Öğretilemez. Ölçülemez. En iyi yazar kötü bir gün kötü yazar. En iyi sahne bazen çalışmaz. En güçlü duygu bazen okuyucuya ulaşmaz. Neden? Çünkü sistem yok. Anlatı Mühendisliği Ne Diyor? Levent Bulut'un geliştirdiği Nesnel İzdüşüm metodolojisi şunu söylüyor: Hikaye anlatmak bir sanat olduğu kadar bir mühendislik disiplinidir. Ve mühendislik öğrenilebilir, uygulanabilir, tekrarlanabilir. Temel fikir şu: Okuyucunun duyg...
Devamı